Tweede deel ‘First Sketch’
schetsboek van kunstschilder Poen de Wijs

Door John Vijlbrief

In de nabijheid van een groot kunstenaar mijn werk doen door te filmen en te fotograferen, de kunstenaar te interviewen en die teksten uit te werken tot een manuscript voor een nieuw (digitaal) boek. Tijdens mijn werkzaamheden in het atelier van de kunstschilder Poen de Wijs waren er altijd voldoende momenten om met elkaar van gedachten te wisselen over ‘het artistieke werk’ en Poen’s manier van schilderen. Dit begon uiteraard altijd met een idee dat hij uitwerkte. Vervolgens volgde een gedetailleerde schetsopzet of een studie in aquarel of olie-/acrylverf. Soms zelfs meerdere versies voordat hij aan ‘het grote doek’ begon. 

Een map vol schetsen
Tijdens het leven van Poen de Wijs kreeg ik een map vol schetsen van hem cadeau. In de afgelopen tijd heb ik deze schetsen gedetailleerd bekeken en de uiteindelijke werkstukken erbij opgezocht. Eerder verscheen mijn eerste boek in deze reeks: ‘First Sketch’, dat goed werd ontvangen. Daarom heb ik aan dit vervolg gewerkt.

Schetsen inlijsten
Poen ging altijd uiterst nauwkeurig te werk. Naast de tekeningen stonden vaak aantekeningen, zoals kleurkeuze, maatvoering, enzovoorts, genoteerd. Bovendien zijn veel van de schetsen fraai om te zien en zelfs in te lijsten. Het mooiste is om de schets en het uiteindelijke resultaat op canvas naast elkaar te zien. Om u een indruk te geven van dit nieuwe digitale boek, hierbij een ‘eerste indruk’ en wat meer informatie.

In dit tweede deel kijk ik ook terug naar de eerste schetsen die Poen ooit maakte. Mooie, soms vergeelde tekeningen. Alle schetsen heb ik in de hoogste beeldresolutie ingescand om ze in het boek zo gedetailleerd mogelijk weer te geven. Bij een aantal schetsen heb ik ook Poens aantekeningen toegevoegd. 

De kunstenaars uit mijn leven 
Ik heb het geluk gehad meerdere kunstenaars gedurende mijn leven te mogen volgen, echter niet jarenlang, zoals bij Poen het geval was. De graficus Anton Heyboer en zijn vier vrouwen mocht ik bijna een week volgen, en Corstiaan de Vries gedurende meerdere tekensessies. Deze kunstenaar met kleurpotloden is, na zijn dood, te snel in de vergetelheid geraakt, en dat is buitengewoon jammer, want zijn werk is bijzonder en uniek van stijl. Googel hem maar eens. 

Magisch Realisme
Warme gevoelens heb ik ook voor ‘die oude meester’ die samen met zijn vrouw een lange avond met mij van gedachten wisselde over zijn schilderstijl: ‘het magisch Realisme’: Carel Willink en Sylvia Quell. Nog vaak denk ik terug aan die bijzondere en sfeervolle avond. Dankzij Poen de Wijs heb ik in de periode 2009-2014 nog meer kunstenaars mogen ontmoeten, zoals o.a. Sam Drukker. 

Passie en gedrevenheid
Ik heb iets met kunstenaars; ik kijk tegen hen op, niet tegen die abstracte kliederaars… Sorry voor deze wat harde bewoording. Mijn waardering gaat vooral uit naar academisch gevormde kunstenaars die jarenlang gestudeerd hebben, vaak vanuit passie en gedrevenheid. Zij die jarenlang hun kunst hebben weten te perfectioneren en niet stil zijn blijven staan. Zo iemand was Poen (1948-2014). De kunstenaar overleed in augustus 2014, en er is geen dag voorbijgegaan waarbij ik niet met zijn werk bezig ben, evenals met dat van zijn tweede vrouw, de figuratief expressionistisch schilderende Marion van Nieuwpoort (1950-2008).  

Cultureel erfgoed
Om te voorkomen dat Poen en Marion in de vergetelheid wegzakken, heb ik hun artistieke werk gereedgemaakt voor volgende generaties. Bij leven heeft Poen helaas niet de erkenning gekregen die hem, naar mijn idee, toekomt. Vaak duurt dat heel lang. Uiteraard was er ook kritiek op zijn werk: saai, te romantisch, redelijk voorspelbaar. 

Wat hebben we gemist?
Stel dat Poen ouder zou zijn geworden dan 66 jaar… Naar mijn stellige overtuiging had Poen ons verrast met een verdere perfectionering en verrassende schilderijen. Wat ik jammer vind aan zijn werk, is het gebrek aan landschappen en stadstaferelen. Lijden en de dood wilde hij niet schilderen, dat heb ik hem vaak horen zeggen. 

Misschien heeft zijn werk tijd nodig. Tien jaar, vijfitg…? Er komt een moment dat deze 20e-eeuwse kunstschilder van het Modern Realisme tot één van de grootsten van zijn tijd zal behoren. Daar twijfel ik geen seconde aan. 

Volume II of ‘First Sketch’ the sketchbook of Painter Poen de Wijs

By John Vijlbrief

Working in the presence of a great painter, filming and photographing, interviewing the artist, and developing those texts into a manuscript for a new (digital) book. During my time in the studio of painter Poen de Wijs, there were always ample moments to exchange thoughts about ‘the artistic work’ and Poen’s way of painting. This always began with an idea that he would develop. Following that came a detailed sketch or a study in watercolor or oil/acrylic paint. Sometimes multiple versions before he started on ‘the big canvas.’

A folder full of sketches
During Poen de Wijs’ life, I received a folder full of his sketches as a gift. Recently, I have carefully examined these sketches and looked up the final works. Previously, my first book in this series, ‘First Sketch,’ was well received. Therefore, I have been working on this sequel.

Framing sketches
Poen always worked with great precision. Alongside the drawings, there were often notes, such as color choices, dimensions, and so forth, recorded. Moreover, many of the sketches are beautiful to behold and even suitable for framing. The most beautiful sight is to see the sketch and the final result on canvas side by side. To give you an impression of this new digital book, here is a ‘first impression’ and some additional information.

In this second part, I also reflect on the first sketches Poen ever made. Beautiful, sometimes yellowed drawings. I have scanned all the sketches in the highest image resolution to present them as detailed as possible in the book. For a number of sketches, I have also included Poen’s notes.

The artists in my life
I have been fortunate to follow several artists throughout my life, although not for years, as was the case with Poen. I was able to follow the graphic artist Anton Heyboer and his four wives for nearly a week, and Corstiaan de Vries during multiple drawing sessions. This artist with colored pencils has, after his death, faded too quickly into obscurity, which is extremely unfortunate, as his work is special and unique in style. Just Google him.

Magical Realism
I have warm feelings for ‘that old master’ who, together with his wife, spent a long evening exchanging thoughts with me about his painting style: ‘Magical Realism’: Carel Willink and Sylvia Quell. I often think back to that special and atmospheric evening. Thanks to Poen de Wijs, I met many more artists during the period of 2009-2014, including Sam Drukker.

Passion and dedication
I have a strong affinity with artists; I admire them, not those abstract smearers… Apologies for this somewhat harsh wording. My appreciation primarily goes to academically trained artists who have studied for years, often out of passion and dedication. Those who have perfected their art over the years and have not stagnated. Poen (1948-2014) was one such person. The artist passed away in August 2014, and not a day has gone by without my engaging with his work, as well as that of his second wife, the figurative expressionist painter Marion van Nieuwpoort (1950-2008).

To prevent Poen and Marion from sinking into obscurity, I have prepared their artistic work for future generations. Unfortunately, during his lifetime, Poen did not receive the recognition that, in my opinion, he deserved. This often takes a long time. Of course, there was also criticism of his work: boring, too romantic, somewhat predictable.

What have we missed?
Suppose Poen had lived longer than 66 years… I firmly believe that Poen would have surprised us with further perfection and astounding paintings. What I regret about his work is the lack of landscapes and cityscapes. He did not want to paint suffering and death; I have often heard him say that.

Maybe his work needs time. Ten years, fifty…? There will come a time when this 20th-century painter of Modern Realism will be regarded as one of the greatest of his time. I have no doubt about that.