“AI is geen kunst!”
Als er iets wordt gepost dat met AI gemaakt is, lees ik deze opmerking regelmatig. Volgens deze denkwijze is AI een gruwel, vooral vernietigend voor het milieu en uitermate geschikt voor talentloze knoeiers. Zoals een collega onlangs opmerkte. Voorts zou AI van échte kunstenaars en artiesten stelen. En dan die verbijsterende opmerking die ik op X las: “AI is intellectuele incest.”

De definitie van kunst
Laten we dit “AI is geen kunst” argument eens nader onderzoeken aan de hand van echte anti-AI opmerkingen die ik hier en daar las. Wanneer ik vijandige opmerkingen lees, reageer ik nooit met vijandigheid, maar probeer in plaats daarvan te laten zien wat we juist gemeen hebben. Veel anti-AI-voorstanders maken terechte opmerkingen over wat kunst is. Ze hebben alleen niet begrepen dat AI hun mogelijkheden met kunst juist behoorlijk uitbreidt. Voor alle duidelijkheid, kunst was voor mij ooit een verheven, ondefinieerbaar begrip. Kunst is bovendien niet in één woord te omschrijven met wat ik onder andere met AI doe, maar het is het woord dat ik het meest lees in de anti-AI reacties. Kunst is volgens velen wanneer je een idee hebt en je voert dat met je eigen handen uit. Met een penseel, een beitel of hamer… Dus niet het idee in een computer invoeren en het in ‘iets’ voor je laten creëren. Ik ben het deels eens: “Kunst is wanneer je een idee hebt en je voert het uit.” Ik zou het woord ‘uitvoeren’ misschien moeten vermijden, omdat het meer klinkt als iets uit handen geven, dan iets daadwerkelijk zélf creëren.

Mijn ervaring met AI is ‘mindblowing’
Ik maak mijn hele leven al creatieve ‘dingen’: foto’s, groots opgezette dia-presentatie shows, tot wel 15 dia-projectoren met muziek en voice-over, films,  videoproducties, CD-ROM’s en DVD’s. Nu beleef ik ‘mindblowing’ momenten met mijn AI-creaties.

Mijn onrustige geest genereert constant creatieve ideeën die een uitweg uit mijn hoofd zoeken, anders vervagen  en verdwijnen ze.

Die ongebruikte creativiteit drukt ook op me. Wanneer ik mijn creativiteit niet uitoefen, word ik rusteloos. Ik moet gewoon iets creatiefs om handen hebben.

Maar is ‘het idee’ aan een computer geven dan alles wat AI behelst, en meer niet? Zou dan niet hetzelfde kunnen worden gezegd over de fotografie en het (video)filmen? Je richt een camera op een persoon of een landschap, drukt de ontspanknop in en de camera neemt de beelden op. Ooit analoog, nu digitaal. Ik ben er zeker van dat portretschilders zich zo voelden toen de camera’s werden uitgevonden: fotografie is ‘valsspelen en vereist geen enkele vaardigheid’. Knopje indrukken, klaar. Natuurlijk erkennen we dit als complete onzin. En de kunstschilders bleven vrolijk en misschien nog gemotiveerder door schilderen.

Geloven dat AI-kunst niets anders is dan een computer die ideeën uitvoert, waardeert de rol van de mens in het creëren van die kunst op een zeer laatdunkende manier.

Het plaatst ook alle ideeën op een gelijk niveau. De originaliteit of resonantie van een idee doet er in zo’n denkwijze kennelijk niet toe, alleen de methode van uitvoering.

Het maakproces is juist zo leuk!
Kunst gaat vooral ook om het proces en de reis naar een bepaald eindresultaat. In de economie is kunst synoniem geworden met een product dat kan worden verkocht en soms giga veel geld oplevert. In deze consumenten visie moet kunst een eindproduct zijn en het product een monetaire waarde hebben om de waarde ervan te kunnen meten. Te sterk commercieel denken verwart kunst, die bestaande opvattingen uitdaagt en nieuwe perspectieven afdwingt, met wat ‘decor’ genoemd kan worden. Objecten die je aan je muur hangt en die je persoonlijke stijl en visie vertegenwoordigen.

Het meest bevredigende deel van kunst maken is vooral het maakproces. In de AI kan men dit zien als het verloren raken in de vreugde van het maakproces. Iedereen die met  een computer prompts heeft ingevoerd, kan getuigen dat AI over het algemeen verbazingwekkende ‘dingen’ gemakkelijk en snel weet te  creëren. Maar… specifieke ‘dingen’ ceëeren vereist veel meer kennis, ervaring, tijd en geduld, inspanning en experimenteren!